ਕਿਉਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਨਿਵਾਰਯ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ
ਹੁਨਰ, ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਜੋਂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸਬੂਤ
ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਸਾਡੇ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਰੈਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੋਰਜਿੰਗ, ਰਿਵੇਟਿੰਗ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਮਾਰਟਿਸ ਅਤੇ ਟੈਨਨ ਜੋੜ। ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਕੋਲ ਕਿਹੜੇ ਹੁਨਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੇ ਔਜ਼ਾਰ ਉਪਲੱਬਧ ਸਨ। ਧਾਤੂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਵਰੌਟ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 0.02 ਤੋਂ 0.08 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੂਖਮ ਸਲੈਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਅਧੀਨ ਨਜ਼ਦੀਕੋਂ ਦੇਖਣ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਜ ਦੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜਾਰਜੀਅਨ ਸਟਾਈਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਮਿਤਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਜਟਿਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਕਰੌਲ ਪੈਟਰਨ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਲਜ਼ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਦਰਯ-ਬੋਧ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਮਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਮਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੋਲ ਦੇ ਫੋਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਗਰਮੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਕੋਰੋਜ਼ਨ ਦੇ ਧੱਬੇ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 2021 ਵਿੱਚ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਮੈਟਲਜ਼ ਸਰਵੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤੂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਖਿੜਕੀਆਂ ਉਸ ਰੀਤੀ-ਨਿਯਮ ਅਧਾਰਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਅਟੱਲਤਾ: ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲਵਾਨ ਕੁਝ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਸਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ 'ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਯਾਦ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ – ਗਰਮੀ-ਠੰਡੇ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦਰਾੜਾਂ, ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਜੰਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ। ਨਕਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਗੈਸ ਫੋਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵੈਲਡਰ ਉਹ ਹੈਮਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੁਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੁਕੜੇ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਤਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਝੱਲਦੇ ਹਨ – ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਮੂਲ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਅਣਛੇੜਿਆ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਜ਼ਨ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕੋਰੋਜ਼ਨ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਾ ਕਿ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਸਾਮਾਨਯ ਧਾਰਨਾਵਾਂ।
ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਈਕਰੋਕਲਾਈਮੇਟਸ ਅਧੀਨ ਵਰੋਟ ਅਤੇ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ
ਵਰੋਟ ਆਇਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕੱਸਟ ਆਇਰਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਲਦੀ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਸਲੈਗ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗੈਲਵੇਨਿਕ ਸੈੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਐਸਿਡ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਾਤੂ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਸਟ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਦੇ ਫਲੇਕਸ ਜ਼ਹਿਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਰੋਸ਼ਨ ਸਤਹ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2023 ਦੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰੋਟ ਆਇਰਨ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 0.8 ਮਿਮੀ ਖੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੱਸਟ ਆਇਰਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 0.5 ਮਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਘਟਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਜ਼ ਡੀਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਘਟਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ, ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
| ਸਮੱਗਰੀ | ਜੰਗ ਦੀ ਦਰ | ਮੁੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰੀ |
|---|---|---|
| ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਲੌਹੀ | ਉੱਚ (0.8 ਮਿਮੀ/ਸਾਲ) | ਸਲੈਗ ਸ਼ਾਮਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ |
| ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ | ਮਾਮੂਲੀ (0.5 ਮਿਮੀ/ਸਾਲ) | ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਿਟਿੰਗ |
ਛੁਪੇ ਖਤਰੇ: ਨਮੀ ਦਾ ਫੰਸਣਾ, ਗੈਲਵੇਨਿਕ ਕੰਪਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਲੂਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ
ਜੰਗ ਲਗਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਧਾਤੂ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਟਾਈਟ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਸਕਰੌਲਵਰਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਤਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀ ਜੰਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਫਿਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਗੈਲਵੈਨਿਕ ਕੰਪਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਬਿਜਲਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਪਰਕ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਨਮਕ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਮਕ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਾੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੋਟਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਲੋਰਾਈਡ ਕਣ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਤਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਟਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਲਈ ਗੈਰ-ਘਾਤਕ ਰੱਖ-ਰਾਖੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੌਲ
ਐੱਨ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਦੁਆਰਾ ਸਤਯਾਪਿਤ ਸਫਾਈ ਵਿਧੀਆਂ ਜੋ ਮੂਲ ਪੈਟੀਨਾ ਅਤੇ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ pH ਤਟਸਥ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੋਲਾਂ ਅਤੇ ਨਰਮ ਬ੍ਰਿਸਲ ਬ੍ਰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਮਿਸਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੂਣ ਦੇ ਜਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਟੀਨਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ। ਪੈਟੀਨਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਕੁੜਕੀ ਸਾਫ਼-ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰਗੜਨਾ ਜਾਂ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2023 ਵਿੱਚ Heritage Science Journal ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 0.3 ਮਿਮੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਲਿਖਤੀ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸੰਕੇਤ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਰੱਖਣੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਲੱਗਣ ਲਈ ਬਣਾਉਣਾ।
ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ (ਹਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ): ਸਰਗਰਮ ਕੋਰੋਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕੈਮੀਕਲ ਇਲਾਜ ਜੋ ਸਰਗਰਮ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਪੀਡੋਕ੍ਰੋਸਾਈਟ, ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਥਿਰ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਜਾਂ ਆਇਰਨ ਟੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੂਲ ਧਾਤੂ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਜੈਲਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਵਾ ਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੈਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੇਤ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਘਰਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਬਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਤੀਵ੍ਰਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਸ਼ਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਲਕੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਹਲਕਾ ਇਲਾਜ ਕਾਫੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- 0–15% ਸਤਹ ਕਵਰੇਜ : ਵਾਸ਼ਪ-ਚਰਨ ਰੋਧਕ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਸਾਈਕਲੋਹੈਕਸਾਈਲਾਮੀਨ)
- 16–40% ਕਵਰੇਜ : ਟੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਜੈਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੈਕਿੰਗ ਨਾਲ
-
40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਰੇਜ : ਕਮ ਐਮਪੀਅਰੇਜ ਕੈਥੋਡਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਈਕਰੋ-ਕਰੰਟਾਂ ਨਾਲ
ਇਹ ਪੱਧਰਦਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਸੇਵਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ( ICOMOS ਮੈਟਲ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ).
ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਚਿਤ ਕੋਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕੋਟਿੰਗਜ਼ ਚੁਣਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਣ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਕਰਨ। ਆਮ ਬਾਹਰੀ ਪੇਂਟਾਂ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਢਿੱਲੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੁੱਲਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਖੁਰਦਰੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਚਿਪਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਧਾਤੂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਪਾਊਡਰ ਕੋਟਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਉਂ ਇੰਨੀ ਵਧੀਆ ਹੈ? ਠੀਕ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧੂਪ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੂਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹਿਨ-ਧਾਰ ਨੂੰ ਝੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਟਿੰਗਜ਼ 15 ਤੋਂ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਟਿਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਮੀ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਟ ਡਿੱਪ ਗੈਲਵੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਕ ਦੀ ਕੋਟਿੰਗ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਕੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਹੈ: ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਟਿੰਗ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਸ ਕੇ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਇਲਾਜ ਨਵੀਂ ਪਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਮੀ ਨੂੰ ਫੰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿਹਤਰ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।